Respect: meer dan een woord

Respect. Een woord dat we allemaal kennen, maar dat voor iedereen net iets anders betekent. Deze week gaf ik een gastles over respect aan groep acht van basisschool De Wegwijzer. Toen ik vroeg wat respect voor hen betekent, zeiden de leerlingen dat jongeren respectvol moeten zijn naar ouderen. Een herkenbaar beeld, maar ‘respectvol’ zijn naar elkaar, betekent nog veel meer.

Tijdens die les, en later ook bij de naturalisatie van elf nieuwe Nederlanders, vertelde ik dat respect nog veel breder is. Het betekent vooral dat iedereen mag zijn wie hij of zij is. Ongeacht kleur, geloof, beperking, geaardheid of achtergrond: in Nederland hoort iedereen erbij. Niet voor niets hangt Artikel 1 van onze Grondwet, waarin dit zo mooi staat, prominent op de muur van de gemeenteraadszaal in Zeist.

En eerlijk is eerlijk: respectvol handelen is niet altijd makkelijk. We zijn allemaal mensen, met emoties, overtuigingen en soms botsende meningen. Juist daarom is het zo belangrijk om steeds weer bewust te kiezen voor respect.

Afgelopen week mocht ik namens de Koning twee bijzondere lintjes uitreiken. Beide momenten raakten me, omdat ze zo duidelijk lieten zien wat respect in daden betekent. Allereerst was daar Hanka Dekker. Toen haar zoon dertig jaar geleden een metabole ziekte kreeg, begon haar zoektocht naar meer informatie. Zij zet zich al jarenlang in voor de kennisontwikkeling rond metabole ziekten. Daarnaast is zij pleegouder van twee kinderen met een grote zorgvraag. Haar inzet laat zien hoe respect eruitziet wanneer je het omzet in zorg, tijd en aandacht voor anderen.

Later dit weekend mocht ik een onderscheiding uitreiken aan Marischka Verbeek, sinds 1997 eigenaar van de feministische boekhandel Savannah Bay in Utrecht. Marischka maakte van deze boekhandel een warme thuishaven voor iedereen die zich herkent in feminisme, diversiteit en de LHBTI gemeenschap. Met talloze vrijwilligers creëerde ze een plek waar mensen kunnen schuilen, elkaar ontmoeten en zichzelf mogen zijn.

Dit weekend kwam Sinterklaas weer aan in Zeist. Een feest waar jong en oud van geniet. Op de markt hoorde ik een mevrouw zeggen hoe mooi ze het vindt dat we tegenwoordig roetveegpieten hebben, omdat alle kinderen zich daardoor prettig kunnen voelen. Een simpel, maar veelzeggend voorbeeld: kleine aanpassingen kunnen een groot verschil maken in wie zich welkom voelt. En zo zongen we dit jaar, bedacht door de wethouders van Zeist een nieuw lied voor Sinterklaas samen met alle kinderen, zodat iedereen mee kon doen.

Onder aan de streep draait het allemaal hierom: respect tonen, iedereen laten meedoen en elkaar welkom heten. Of zoals de dominee vandaag bij het 50-jarig bestaan van het Kerkelijk Centrum Zeist-West zo treffend zei: “Gelijkheid in verscheidenheid.” We zijn allemaal een beetje anders, en toch ook zo hetzelfde. En misschien is dat wel de kern van respect.

Al deze ontmoetingen lieten me deze week opnieuw zien hoe waardevol het is om echt naar elkaar te luisteren. Niet alleen tijdens een gastles, een uitreiking of een intocht, maar ook in de gesprekken die ik voer voor de podcast. Vorige week verscheen de eerste aflevering en ook daarin hoor je hoe respect, nieuwsgierigheid en aandacht voor elkaar een verbindende kracht hebben.

Deze week verscheen aflevering twee. In dit gesprek spreek ik met professor doctor Annemieke Rozemuller over haar werk in het hersenonderzoek, haar koninklijke onderscheiding en wat wetenschap kan betekenen voor mensen en voor de samenleving. De Stem van Zeist is te beluisteren via Spotify(Verwijst naar een externe website).