Onderzoeken Rekenkamer

Iedereen (inwoners van Zeist, raadsleden, ambtenaren, het college of zelfs collega-rekenkamers) kan onderwerpen voor een onderzoek aandragen. De Rekenkamer Zeist bepaalt uiteindelijk zelf waarnaar zij onderzoek doet en hoe zij dat onderzoek uitvoert. Bij ieder onderwerp staat centraal wat de vraag is naar het effect van het onderzoek, en het maatschappelijk of financieel belang van het onderwerp.

Neem contact op met de rekenkamer als u een onderwerp wilt aandragen via rekenkamer@zeist.nl(Verwijst naar een e-mailadres).

Rekenkamer Zeist heeft op 29 november 2025 de Goudvink gekregen in de categorie 'vernieuwende aanpak' voor het onderzoek naar de integratie en arbeidsparticipatie van nieuwkomers(Verwijst naar een externe website). Daar zijn we heel erg trots op! De jury prijst het taalgebruik in het rapport en de innovatieve aanpak van het onderzoek: verhalen vertellen, de doelgroep betrekken en gebruikmaken van een ervaringsdeskundige. “Het is een inspirerend voorbeeld van hoe onderzoek ook kan”, aldus de jury. Met dank aan de onderzoekers van Radar Advies voor de professionele uitvoering en aan Hafedh Al-Moshaback voor zijn onschatbare bijdrage als ervaringsdeskundige. Hij was onze wisselspeler, een werkwijze waarmee Rekenkamer Zeist zich onderscheidt van andere Rekenkamers.

Ondermijning (2025)

Ondermijning is een groeiend probleem in onze samenleving. Bij ondermijning raken de onderwereld (de criminele wereld) en de bovenwereld (zoals de overheid, bedrijven en burgers) steeds meer met elkaar verweven. Criminelen maken gebruik van diensten en structuren uit de gewone samenleving om hun illegale activiteiten uit te voeren. Dit kan het vertrouwen in de overheid en het goed functioneren van de samenleving aantasten.

De vraag is of de inzet in de gemeente Zeist voldoende is om de kwetsbaarheid voor ondermijning te zien en terug te dringen en of de gemeenteraad hierop voldoende kan sturen. De centrale vraag is: Wat kan op basis van inzicht in (de aanpak van) ondermijnende praktijken worden geconcludeerd over het ondermijningsbeleid en de uitvoering daarvan in de gemeente Zeist en op welke wijze geeft de gemeenteraad hier mede vorm aan? De beantwoording loopt via 6 onderzoeksthema’s:

• aard en omvang van ondermijning
• beleid
• uitvoering en instrumenten
• samenwerking
• weerbaarheid
• de rol van de gemeenteraad

De focus van het onderzoek ligt op de beleidskant. De rekenkamer heeft Pro Facto gevraagd om het onderzoek uit te voeren. Het streven is om de uitkomsten in de loop van het najaar te kunnen aanbieden aan de gemeenteraad.

Lees meer over het onderzoek ondermijning(Verwijst naar een externe website).

Slagkracht van de gemeente (2025)

De rekenkamer wil weten hoe het gaat met de slagkracht van de gemeente Zeist. Met slagkracht bedoelen we: kan de gemeente haar werk goed en efficiënt doen? Lukt het nog om beleid goed uit te voeren, problemen op te lossen en goede diensten te leveren aan inwoners? En wordt de gemeenteraad op tijd en goed geïnformeerd?

De rekenkamer ziet dat veel gemeenten hiermee worstelen. De samenleving wordt ingewikkelder, er zijn veel regionale samenwerkingen en er is een tekort aan personeel. Daardoor lukt het gemeenten niet altijd om te doen wat eerder is afgesproken of lopen projecten vertraging op. De gemeenteraad moet hierover geïnformeerd worden, want alleen dan kan de gemeenteraad goede keuzes maken en de juiste prioriteiten stellen.

De belangrijkste onderzoeksvragen zijn:

• Hoe staat het met de slagkracht van de gemeente?
• Voldoet de informatie aan de gemeenteraad over begrotingsontwikkeling en realisatie van gestelde doelen aan de informatiebehoefte van de raad?
• In hoeverre is Zeist aan het innoveren op het gebied van onder andere systemen en structuur om de slagkracht bij grote projecten en opgaven te vergroten?

Het onderzoek wordt uitgevoerd door en met TwynstraGudde. Twee projecten worden uitgelicht: Vollenhove Vooruit en de ontwikkeling van het stationsgebied Driebergen-Zeist. Het onderzoek zou in het najaar van 2025 moeten zijn afgerond.

Lees meer over het onderzoek slagkracht(Verwijst naar een externe website).

Integratie van nieuwkomers in Zeist (2023 - 2024)

In dit onderzoek naar de integratie van nieuwkomers in Zeist staat de dienstverlening aan nieuwkomers centraal. De nieuwkomers zijn overwegend positief. Wel is behoefte aan meer maatwerk, met name als het gaat om het vinden van werk. Er zijn immers grote verschillen in achtergrond en kwalificatieniveau. Ook vragen nieuwkomers om te helpen bij integratie in de samenleving. Taal leren is daarbij belangrijk. Door vrijwilligerswerk en werkstages te combineren met taalonderwijs versnelt integratie in de Zeister samenleving. Zeist voldoet aan de landelijke taakstelling voor de opvang van nieuwkomers. De inzet van de gemeente en uitvoeringspartners is hoog. Een probleem is wel de grote werkdruk, zowel bij het COA als bij de gemeente en de partnerorganisaties. Ook is er behoefte aan coördinatie en strakkere werkafspraken.

Belangrijk vond de rekenkamer het perspectief van de nieuwkomers zelf. Daarom heeft Hafedh Al-Moshaback, die zelf als vluchteling naar Zeist is gekomen, de rekenkamer versterkt als burger-adviseur. Voorts zijn niet alleen gesprekken gevoerd met professionals en vrijwilligers, maar ook met 14 nieuwkomers. Dat heeft een aantal indrukwekkende verhalen opgeleverd. De eindrapportage en de verhalenbundel zijn in mei 2024 aangeboden aan de gemeenteraad. Bureau Radar heeft het onderzoek uitgevoerd.

Lees hier de rapportage(Verwijst naar een externe website) en de verhalenbundel(Verwijst naar een externe website).

Informatieveiligheid (2023 - 2024)

De informatieveiligheid in de Gemeente Zeist is grotendeels op orde, in overeenstemming met de geldende normen. Zeist loopt daarmee in de pas met de meeste gemeenten, maar is geen voorloper. Beleid en middelen zijn er, maar de vertaalslag naar de werkprocessen en de werkvloer kan beter. Medewerkers zijn zich in toenemende mate bewust van risico’s en handelen daar steeds beter naar, maar er zijn nog steeds risico’s, zo blijkt uit de testen. Gelet op de turbulente ontwikkelingen rondom cybersecurity blijft alertheid geboden. Cybercriminelen zitten immers niet stil.

Informatieveiligheid van de overheid is een zeer actueel en gevoelig thema. Misbruik kan ernstige gevolgen hebben voor de privacy van burgers en het vertrouwen in de gemeente en kan veel geld kosten. Het is van belang dat het informatieveiligheid voldoende geborgd is en dat de gemeente beschermd is tegen inbraken van buitenaf, slordigheden en datalekken. Daarom is de rekenkamer dit onderzoek gestart. Prae Advies heeft het onderzoek uitgevoerd. Voor het onderzoek zijn onder andere testen uitgevoerd op de systemen om na te gaan of er lek-risico’s zijn en in welke mate. Daarbij zijn risico's gevonden waar Zeist direct mee aan de slag is gegaan. Uitkomsten van de testen die snel actie vereisten zijn direct naar de organisatie teruggekoppeld. De eindrapportage is in mei 2024 aangeboden aan de gemeenteraad.

Hier vindt u het rapport: informatiebeveiliging en privacy gemeente Zeist(Verwijst naar een externe website)

Onderzoek Energietransitie (2022-2023)

Gemeente Zeist heeft de ambitie om in 2050 helemaal energieneutraal te zijn (en 33% in 2030). Dat betekent dat er dan evenveel energie in Zeist wordt opgewekt als er in Zeist wordt verbruikt. De rekenkamer wilde weten of de gemeente genoeg doet om in 2050 energieneutraal te zijn. Dit heeft bureau Ecorys onderzocht aan de hand van twee vragen: 1) Doet Zeist genoeg om het gebruik van elektriciteit en gas te verlagen? en 2) Wordt er in Zeist genoeg duurzame energie opgewekt?

De rekenkamer heeft twee inwoners van Zeist gevraagd om mee te denken en mee te praten. Deze inwoners worden ‘burgerwisselspeler’ genoemd. Eén burgerwisselspeler is gevraagd omdat hij veel weet van het onderwerp en de andere is (voor het eerst) een jongere van 17 jaar. Jongeren gaan het meest merken van de klimaatverandering. De inbreng van allebei was waardevol en verfrissend.

De onderzoekers van Ecorys vinden dat Zeist veel doet om energie te besparen. Maar het tempo moet fors omhoog om het doel te halen. De ambities voor de opwek van wind- en zonne-energie zijn niet haalbaar. In Zeist is te weinig ruimte voor windmolens en zonnepanelen. Het landelijke probleem van het overvolle stroomnet maakt het nog erger. De rekenkamer adviseert daarom dat de gemeente de strategie voor duurzame opwek aanpast. Ook moet de gemeente goed afstemmen en samenwerken met andere gemeentes en de provincie. Volgens de onderzoekers heeft Zeist wel een sterk beginpunt. De gemeente heeft een helder beleid en een sterke wil om energieneutraal te worden. Daarnaast heeft de gemeente steun van enthousiaste inwoners en maatschappelijke organisaties, die met allerlei initiatieven behulpzaam zijn. Burgemeester en wethouders herkennen de conclusies uit het rapport en gaan aan de slag met de aanbevelingen. Het onderzoek en de uitkomsten zijn in juli 2023 met de gemeenteraad gedeeld.

Bekijk hier het rekenkamerrapport over energietransitie(Verwijst naar een externe website) en de bijbehorende infographic(Verwijst naar een externe website)

Per onderzoek benoemt de rekenkamer een kleine commissie die het onderzoek leidt. Een extern bureau doet meestal het feitenonderzoek en spreekt met betrokken personen. Hierbij is het uitgangspunt hoor en wederhoor. Op basis van de verkregen informatie formuleert de rekenkamer haar bevindingen: de conclusies en aanbevelingen.