Categorieën
Gebiedsvisie Markt e.o.
Als het levendige hart van ons mooie dorp heeft het centrum van Zeist veel te bieden. Voor inwoners en bezoekers is het een plek om te wonen, te winkelen, een evenement te bezoeken en om kunst en cultuur te beleven.
De gemeente ziet mogelijkheden om het centrum nog aantrekkelijker te maken: een plek waar meer ruimte is voor ontmoeten en verblijven. Een centrum met een compact winkelgebied, een verzorgde groene uitstraling, waar historie en cultuur onderdeel van uitmaken. En waar inwoners van Zeist, bezoekers uit de regio en toeristen graag komen en terugkomen. Met verschillende projecten wordt hieraan bijgedragen.
De Markt, Voorheuvel en De Klinker
Een belangrijk project om het centrum van Zeist nog aantrekkelijker te maken is de herontwikkeling van de Markt en haar directe omgeving, waaronder ook de Voorheuvel en de overgang naar het Emmaplein. Juist dit gebied heeft veel mogelijkheden om in de toekomst een aantrekkelijk verblijfsgebied te worden.
Levendigheid en ruimte voor ontmoeting is voor dit gedeelte van het centrum van Zeist belangrijk. Culturele functies in combinatie met een mooi plein en een aantrekkelijke openbare ruimte leveren daaraan een belangrijke bijdrage. De gemeente wil het gebied daarom opnieuw inrichten en hier een plek maken die uitnodigt om te verblijven. Met aanpassing van de aansluitingen op winkelstraten en verkeersstromen wordt de Markt e.o. ook meer dan nu een natuurlijk onderdeel van de routes door het centrum.
De Klinker
Centraal in het projectgebied ligt De Klinker. Dit gebouw is eigendom van de gemeente Zeist en heeft als gebruikers de bibliotheek en de muziekschool (KunstenHuis Idea). Het Dorpshart, een deel van De Klinker, wordt ook ingezet als een ontmoetingsplek voor de buurt.
Al enkele jaren speelt de vraag hoe om te gaan met De Klinker. Het gebouw is inmiddels verouderd en niet meer geschikt voor het gewenste activiteitenaanbod van KunstenHuis Idea. Opknappen kost veel geld. Bekeken wordt of het nog de moeite waard is om in dit gebouw te investeren en of het niet beter is om uit te gaan van sloop en nieuwbouw. Een nieuw gebouw biedt de kans om alle activiteiten van KunstenHuis Idea een plek te geven onder één dak, maar ook kansen voor de herinrichting van de Markt.
Gebiedsvisie
Een stedenbouwkundig bureau heeft in 2025 in opdracht van de gemeente een gebiedsvisie voor de Markt en omgeving (pdf, 10 MB) opgesteld. Hierin staat beschreven hoe het gebied zich in de toekomst gaat ontwikkelen. Onderwerpen die in de visie aan de orde komen zijn bijvoorbeeld:
- groen en verblijfskwaliteit
- inpassing van een nieuw huis voor cultuur en ontmoeting als De Klinker gesloopt wordt
- inrichting van de openbare ruimte
- mobiliteit en verkeer
- ruimte voor de warenmarkt
- terrassen en evenementen
- aansluiting op omliggende straten
Het opstellen van de gebiedsvisie is gedaan in samenspraak met belanghebbenden en geïnteresseerde bewoners, ondernemers, bezoekers, vastgoedeigenaren en andere organisaties in het centrum. Tijdens bijeenkomsten op 16 april en 2 juli of via online enquêtes konden bezoekers input geven voor de gebiedsvisie en reageren op de eerste schetsen. Naast de brede participatie is de voortgang van de gebiedsvisie ook besproken met een klankbordgroep bestaande uit bewoners, ondernemers en gebruikers.
De reacties van bezoekers, de uitkomsten van de online enquêtes en inbreng van de klankbordgroep zijn benut bij het opstellen van de gebiedsvisie.
Het aangrenzende Emmaplein en de Voorheuvel-Zuid behoren tot het kernwinkelgebied van Zeist. De op te stellen gebiedsvisie gaat ook over deze deelgebieden. De Voorheuvel-Noord sluit ook aan op de Markt en maakt onderdeel uit van de gebiedsvisie.
Op de kaart is het gebied aangegeven waarvoor we een gebiedsvisie gaan opstellen. Het betreft: het Voorheuvelplein, het Marktplein en het westelijk deel van het Emmaplein. Het gebouw De Klinker maakt hier onderdeel van uit.
Besluitvorming
Het college van burgemeester en wethouders heeft op 11 november 2025 besloten om de gebiedsvisie voor de Markt aan de gemeenteraad voor te leggen. Met deze visie ontstaat een duidelijk toekomstbeeld voor een belangrijk deel van het centrum. In dit gebied komen wonen, werken, winkelen, cultuur en ontmoeten samen. De visie geeft richting aan de plannen voor de herontwikkeling van de Markt en de directe omgeving. Daarbij kijken we ook naar de mogelijkheid om een nieuw gebouw te maken voor cultuur en ontmoeting.
Het college vraagt de gemeenteraad om te kiezen voor nieuwbouw van een huis voor cultuur en ontmoeting. Dit is een alternatief voor het renoveren of uitbreiden van De Klinker. Als de gemeenteraad voor nieuwbouw kiest, betekent dat nog niet dat het nieuwe gebouw er ook echt komt. Eerst onderzoekt het college of nieuwbouw en de herinrichting van de openbare ruimte op de Markt haalbaar zijn. Pas daarna neemt de gemeenteraad een definitief besluit.
Daarnaast stelt het college voor om alvast geld beschikbaar te stellen. Met dit budget kunnen wij het noordelijk deel van de Voorheuvel op korte termijn opnieuw inrichten. Deze werkzaamheden staan los van de plannen voor de Markt en kunnen eerder starten.
Lees meer over de besluitvorming door de gemeenteraad(Verwijst naar een externe website).
Planning
- 13 januari Ronde Tafel, waarin raads- en commissieleden vragen kunnen stellen aan het college; geen gelegenheid om in te spreken
- 22 januari Debat (oordeelsvorming)
- 27 januari Raadsvergadering (besluitvorming)
Participatie
De gebiedsvisie stellen we zo veel mogelijk op in samenspraak met ondernemers en vastgoedeigenaren uit de directe omgeving van de Markt. In de eerste helft van 2025 zijn we op verschillende manieren over de gebiedsvisie in gesprek gegaan. Een terugblik op de participatiemomenten vindt u hieronder.
Op 16 april vond een eerste bijeenkomst plaats over de toekomst van de Markt en omgeving. De bijeenkomst werd bezocht door zo’n 100 ondernemers, inwoners van het centrum en andere geïnteresseerden. Naast een presentatie (pdf, 23 MB) was er in de hal van het gemeentehuis gelegenheid om vragen te stellen en te reageren bij verschillende panelen en een maquette (pdf, 14 MB) .
Gebiedsvisie
Stedenbouwkundig bureau B+B werkt in opdracht van de gemeente aan een gebiedsvisie voor de Markt en omgeving (waaronder ook de Voorheuvel en de overgang naar het Emmaplein en het gebouw De Klinker). Tijdens de bijeenkomst is inbreng opgehaald voor deze gebiedsvisie. Het doel van het project is dit gebied te ontwikkelen tot een aantrekkelijke, levendige plek om te ontmoeten en verblijven.
Panelen en maquette
Het bureau verzorgde tijdens de bijeenkomst een presentatie waarmee zij een eerste verkenning en de belangrijkste uitdagingen in het gebied toelichtte. Bezoekers konden reageren op sfeerbeelden voor de inrichting van de buitenruimte. Bij een maquette werd volop doorgepraat over de toekomst van een nieuwe Klinker en samenhang met verkeer, de locatie van de warenmarkt, terrassen en evenementen. De relatief grote opkomst en reacties laten zien dat het project aandacht heeft. De sfeer tijdens de bijeenkomst was positief.
Reacties
Veel bezoekers gaven aan dat het gebied aantrekkelijker kan worden door een nieuw gebouw voor De Klinker en het aanleggen van een nieuw marktplein met ruimte voor de warenmarkt en evenementen. Uit de reacties valt op te maken dat de Markt zo autoluw mogelijk zou moeten zijn, een groene uitstraling dient te krijgen en ruimte voor terrasjes moet bieden. Ook een zorgvuldige en prettige aansluiting op het Emmaplein en de Voorheuvel wordt belangrijk gevonden. Verschillende deelnemers benadrukten ook dat de aanpak van de Voorheuvel hard nodig is om met name het noordelijk deel van deze straat aantrekkelijker te maken. Tot slot werd opgeroepen tijdens de periode van werkzaamheden rekening te houden met de belangen van ondernemers en bezoekers van het gebied.
Online enquête
Van 16 april tot en met 7 mei konden belangstellenden ook online hun ideeën delen via een enquête. De reacties van bezoekers en de uitkomsten van de enquête zijn samengebracht en meegenomen in de uitwerking van de concept gebiedsvisie.
Op 2 juli vond een tweede bijeenkomst plaats over de toekomst van de Markt en omgeving. De bijeenkomst werd bezocht door in totaal zo’n 70 inwoners, ondernemers en andere geïnteresseerden. Na een plenaire presentatie en vragenronde was er in de raadzaal van het gemeentehuis gelegenheid om vragen te stellen en te reageren bij verschillende panelen.
De Markt van morgen
Stedenbouwkundig bureau B+B werkt in opdracht van de gemeente aan een gebiedsvisie voor de Markt en omgeving (waaronder ook de Voorheuvel en de overgang naar het Emmaplein en het gebouw De Klinker). De reacties van bezoekers van de startbijeenkomst, de uitkomsten van de enquête en inbreng van de klankbordgroep zijn gebruikt bij het opstellen van de eerste schetsen voor de gebiedsvisie.
Presentatie en panelen
Deze eerste schetsen werden tijdens de bijeenkomst op 2 juli door B+B gepresenteerd en toegelicht. De schetsen geven weer hoe het gebied zich zou kunnen ontwikkelen. Zo is te zien waar de nieuwe Klinker kan komen, waar ruimte is voor groen en terrassen, de warenmarkt, wat de beoogde route van fiets- en autoverkeer is en waar evenementen gehouden zouden kunnen worden. Na de presentatie was er gelegenheid voor het stellen van vragen en kon bij verschillende panelen in gesprek gegaan worden met betrokken medewerkers van de gemeente het stedenbouwkundig bureau. Hoewel veel bezoekers positief waren over de aanpak van de Markt en haar omgeving, zijn ook kritische vragen gesteld en zorgen geuit over de mogelijke nieuwe inrichting van het gebied. Deze zorgen hebben met name betrekking op de mogelijk nieuwe verkeerssituatie en de impact voor omwonenden en ondernemers. Ook zijn zorgen geuit over de impact van een nieuw gebouw op de Markt voor bewoners van met name de Emmaveste. Bij de definitieve uitwerking van de gebiedsvisie worden de geuite zorgen afgewogen en bezien of er de gebiedsvisie hierop kan worden aangepast.
Bekijk hier de volledige presentatie van B+B tijdens de tweede bijeenkomst op 2 juli. (pdf, 14 MB)
Lees hier de samenvattende tekstversie van de presentatie van B+B tijdens de tweede bijeenkomst op 2 juli. (pdf, 144 KB)
Vervolg
Van 2 juli tot en met 23 juli konden belangstellenden ook online hun reactie geven via een enquête. Zo'n honderd respondenten hebben de enquête ingevuld. De reacties van bezoekers van de bijeenkomst en de uitkomsten van de enquête worden door de gemeente en het stedenbouwkundig bureau benut om de schetsen van de gebiedsvisie verder uit te werken. De gebiedsvisie zal vermoedelijk eind 2025 worden besproken in de gemeenteraad, die hierover een besluit neemt.
Nieuwsbrief
Wilt u op de hoogte blijven van participatiemogelijkheden en de gebiedsontwikkeling? Meldt u dan aan voor de nieuwsbrief Gebiedsvisie Markt en omgeving(Verwijst naar een externe website). U ontvangt de nieuwsbrief per e-mail. Natuurlijk gaan we zorgvuldig om met uw persoonsgegevens. Lees meer over ons privacybeleid(Verwijst naar een externe website).
Meer informatie
Heeft u vragen over de ontwikkeling van de Markt e.o. of de Klinker? Neem dan contact(Verwijst naar een externe website) op met de gemeente.
Heeft u vragen over de inspraakmogelijkheden of het proces? Neem dan gerust contact op met de griffie via raadsgriffie@zeist.nl(Verwijst naar een e-mailadres).