Stichtse Lustwarande

Dit verslag is geen letterlijke verslaglegging, maar geeft een beeld van wat besproken is tijdens de plenaire bespreking en 1 op 1 feedback in het onderstaande programma. 

Programma

1. Openingswoord door de wethouder.
2. Presentatie over de concept Spelregels door Vita Teunissen en Paul Meurs.
3. In gesprek over de spelregels aan de hand van spelregels per thema en kaarten.

Aanwezigen: Gemeente Zeist, Steenhuis Meurs, bewoners van het gebied de Stichtse Lustwarande, belangenverenigingen, vastgoedeigenaren.

Toekomstvisie Stichtse Lustwarande

De toekomstvisie Stichtse Lustwarande bestaat uit 3 onderdelen. De gebiedsbiografie dat het verhaal van de Stichtse Lustwarande vertelt, de Visie op hoofdlijnen en de uitwerking van de visiepunten in Spelregels (een zogenoemd transformatiekader). De eerste 2 onderdelen zijn klaar en we werken nu aan de Spelregels. De bijeenkomst stond in het teken van de concept Spelregels. Na een presentatie van de spelregels werd getoetst of iedereen zich hierin kan vinden en waar aanscherping nodig is.

Openingswoord wethouder Walter van Dijk

Wethouder Walter van Dijk geeft aan dat de Stichtse Lustwarande een belangrijk beeldbepalend gebied is in Zeist. Het is één van de groene ruggengraten van de gemeente en de provincie Utrecht. En haar landschappelijke kwaliteiten dragen bij aan de uitstraling van de gemeente, haar identiteit en een prettig vestigings- en verblijfsklimaat.  Hij vertelt dat we de kwaliteiten van de Stichtse Lustwarande willen behouden en versterken, en dat er tegelijkertijd wensen zijn voor nieuwe ontwikkelingen in het gebied (kantoren, woningen en verkeer). De toekomstvisie gaat over hoe deze ontwikkelingen samen kunnen gaan. Hij licht toe dat vanavond in het teken staat van de spelregels. Dat is de vertaling van de kwaliteiten van het gebied naar praktische ontwikkelregels. Op die manier kunnen nieuwe initiatieven en ontwikkelingen passen in het gebied en gaat dit niet ten koste van haar uitstraling.  Tot slot spreekt hij zijn waardering uit dat de aanwezigen er deze avond zijn om wederom bent om inbreng te geven. Deze inbreng is van waarde om een kwalitatief goede en gedragen toekomstvisie te maken.

Presentatie concept Visie op hoofdlijnen

Het adviesbureau Steenhuis Meurs helpt ons met het schrijven van de toekomstvisie. Paul Meurs van Steenhuis Meurs vertelt over het proces voorafgaand aan de Spelregels. Dat in november 2024 de Visie op hoofdlijnen is gepresenteerd en input is opgehaald voor de Spelregels. Op dit moment zijn de Spelregels in concept klaar. En wordt gewerkt in het rapport, waar alle onderdelen samenkomen. Daarna heeft zijn collega Vita Teunissen de Spelregels toegelicht. 

1. Algemene spelregels voor nieuwe ontwikkelingen, gebaseerd op de ruimtelijke kwaliteit van de Lustwarande, diversiteit en menging van functies, ruimte voor ontmoeting groen en natuur.
2. Spelregels voor de openbare ruimte en erven voor de thema’s landschap en beplanting, verkeer, verharding en bestrating, meubilair en verlichting.
3. Spelregels voor erven en bebouwing. Hierbij is een onderverdeling gemaakt in villa’s en buitenplaatsen, historisch lint, vooroorlogs wonen in het groen en naoorlogs wonen in het groen. De thema’s landschap en beplanting, verkeer, verharding en bestrating komen aan bod per type bebouwing. 

In gesprek over de Spelregels 

Na de presentatie werd iedereen uitgenodigd hun vragen te stellen en inbreng te geven om de spelregels verder aan te kunnen scherpen. Dit gebeurde aan de hand van een aantal thematafels: bebouwing, openbare ruimte en groen, verkeer en spelregels algemeen. Een kleine greep uit de reactie. 

• Het belang van ecologische verbindingen werd benadrukt.
• De wens voor meer regels voor architectuur.
• Bij biodiversiteit ook voedselbossen, moestuinen en maaibeleid van de bermen meenemen.
• De wens voor bredere fietspaden, ook op de Slotlaan. 

Daarnaast werd er een kwaliteitenkaart en recente ontwikkelingenkaart getoond. De kwaliteitenkaart werd verder aangevuld. 

Hoe ziet het vervolg eruit? 

Met de uitkomsten van de bijeenkomst maken we de spelregels definitief. De volledige toekomstvisie (gebiedsbiografie, Visie op hoofdlijnen en spelregels) worden verzameld in een rapport. Het toekomstvisie rapport wordt in juni 2025 aan het college van burgemeester en wethouders voorgelegd. In september 2025 wordt het naar de gemeenteraad gestuurd. Bij het voorstel aan het college van burgemeester en wethouders en de gemeenteraad zit ook een participatieverslag. Hierin wordt de inbreng van alle bijeenkomsten en online vragenlijsten samengevat.

Dit verslag is geen letterlijke verslaglegging, maar geeft een beeld van wat besproken is tijdens de plenaire bespreking en 1 op 1 feedback in het onderstaande programma.

Programma

1. Openingswoord door de wethouder.
2. Presentatie over het proces en de concept Visie op hoofdlijnen door Paul Meurs.
3. 1 op 1 feedback aan hand van stellingen, vragen en kaarten.
4. Plenaire afronding met algemene samenvatting van de avond en uitleg over het vervolg proces door de projectleider namens de Gemeente Zeist.

Aanwezigen: Gemeente Zeist, SteenhuisMeurs, Provincie Utrecht, bewoners van het gebied de Stichtse Lustwarande, belangenverenigingen, vastgoedeigenaren.

Toekomstvisie Stichtse Lustwarande

De toekomstvisie Stichtse Lustwarande bestaat uit 3 onderdelen. De gebiedsbiografie dat het verhaal van de Stichtse Lustwarande vertelt, de Visie op hoofdlijnen en de uitwerking van de visie in spelregels (een zogenoemd transformatiekader) De gebiedsbiografie is klaar en we werken nu aan de Visie op hoofdlijnen. De bijeenkomst stond in het teken van het presenteren van de concept Visie op hoofdlijnen en toetsen of iedereen zich hierin kan vinden en waar aanscherping nodig is. Daarnaast is input opgehaald voor de uitwerking in spelregels.

Openingswoord wethouder Walter van Dijk

Wethouder Walter van Dijk geeft aan dat de Stichtse Lustwarande één van de visitekaartjes is van Zeist en dat het een gebied is waar Zeist trots op is. Hij bespreekt de ontwikkelingen die er zijn op het gebied van verkeer, wonen en werken. En dat het noodzakelijk is om een balans te vinden tussen behoud en versterken van het groen en het erfgoed, en ruimte voor woningen, kantoren en verkeer. Hij vertelt dat de toekomstvisie duidelijkheid moeten geven welke uitgangspunten we belangrijk vinden voor dit gebied. En dat deze visie alleen werkt als we het eens zijn over de uitgangspunten. Hij nodigt iedereen uit om zich uit te bespreken en mee te denken.

Presentatie concept Visie op hoofdlijnen

Het adviesbureau SteenhuisMeurs helpt ons met het schrijven van de toekomstvisie. Paul Meurs van SteenhuisMeurs vertelt over het proces voorafgaand aan de Visie op hoofdlijnen. Dat er een gebiedsbiografie is gemaakt, waaruit de kwaliteiten van het gebied kwamen. En dat deze is gepresenteerd in mei 2024. Ook is toen veel input gevraagd over wat er in de Visie op hoofdlijnen moet terugkomen en op basis daarvan heeft hij de volgende concept visiepunten geformuleerd voor de Stichtse Lustwarande:

1. De Lustwarende beschouwen en koesteren als uniek erfgoed van heel Zeist.
2. Het groene karakter en de ruimtelijke samenhang behouden en versterken.
3. Vasthouden aan en voortbouwen op de logica van de Lustwarande.
4. Verhogen van de verblijfskwaliteit en belevingswaarde.
5. De Lustwarande toekomstbestendig maken.
6. Een gemeenschappelijke verantwoordelijkheid: we staan er samen voor (borgen en handhaven).

In gesprek over de concept Visie op hoofdlijnen en het geven van input voor de spelregels

Na de presentatie werd iedereen uitgenodigd hun reactie te geven op de concept Visie op hoofdlijnen. De Visiepunten waren verdeeld over een aantal thematafels en de deelnemers konden zelf bepalen langs welke tafels ze wilden. De mensen gaven aan de hand van stellingen, vragen en kaarten hun reactie op de visiepunten. En konden tegelijkertijd input geven voor de spelregels. Deze input is het vertrekpunt voor SteenhuisMeurs om de spelregels op te stellen begin 2025. Een greep uit de reacties.

De Lustwarende beschouwen en koesteren als uniek erfgoed van heel Zeist.

Veel deelnemers vinden de Stichtse Lustwarande van waarde voor alle inwoners van Zeist. Deelnemers staan neutraal tot negatief tegenover dat meer inwoners het gebied moeten bezoeken.

Het groene karakter en de ruimtelijke samenhang behouden en versterken.

De hoeveelheid groen vinden deelnemers voldoende tot nog te weinig. Met name de dorpsstraat en de Utrechtseweg mag meer groen worden. De deelnemers geven aan dat het bestaande groen beschermd moet worden.

Vasthouden aan en voortbouwen op de logica van de Lustwarande.

De meeste deelnemers staan negatief tot neutraal tegenover meer woningen. Een deel van de deelnemers vindt dat er niet hoger gebouwd mag worden dan de bomen en een deel vindt dat er niet hoger gebouwd mag worden dan de gebouwen nu.

Verhogen van de verblijfskwaliteit en belevingswaarde.

De deelnemers geven aan dat niet alle terreinen openbaar toegankelijk moeten worden. Veel deelnemers geven aan dat rondleidingen helpen met het bekendmaken van het gebied.

De Lustwarande toekomstbestendig maken.

De meeste deelnemers staan neutraal tot positief tegen over regels voor het beheer van de buitenplaatsen. De meeste deelnemers vinden aaneengesloten groen belangrijker voor planten en dieren dan voor recreatie.

Een gemeenschappelijke verantwoordelijkheid: we staan er samen voor.

De deelnemers vinden dat met name de gemeente en provincie verantwoordelijk zijn voor de Stichtse Lustwarande. En een deel van de deelnemers vindt private grondeigenaren, vastgoedeigenaren en Utrechts Landschap daarnaast ook verantwoordelijk.

Hoe ziet het vervolg eruit?

Met de uitkomsten van de bijeenkomst en online vragenlijst maken we de Visie op hoofdlijnen definitief. Begin 2025 leggen we de Visie op hoofdlijnen voor aan het College van B en W. Daarna werken we aan de spelregels voor het gebied. We vragen dan ook naar uw reactie op deze spelregels en passen die aan waar dat nodig is. Met deze spelregels maken we de toekomstvisie voor de Stichtse Lustwarande definitief. De toekomstvisie is in de zomer 2025 klaar en wordt dan voor een besluit naar de gemeenteraad gestuurd.

Dit verslag is geen letterlijke verslaglegging maar geeft een beeld van wat besproken is tijdens de plenaire bespreking in het onderstaande programma.

Programma

1. Opening door de projectleider namens de Gemeente Zeist
2. Samenvatting van het Verhaal van de Stichtse Lustwarande door Paul Meurs
3. Groepsgesprekken aan de hand van stellingen en kaarten
4. Plenaire bespreking van richtingen die meegeven worden voor de visie.

Aanwezige partijen

Ochtend: gemeente Zeist, Steenhuis Meurs, GAP2, Re-born, Ovile

Middag: gemeente Zeist, Steenhuis Meurs, Provincie Utrecht, Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden en Utrechts Landschap.

Avond: gemeente Zeist, Steenhuis Meurs, Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug, VVE Nieuw Beerschoten, Stichting Beter Zeist, Werkgroep Natuurlijk Zeist-West, VVE Zeister Engh, Fietsersbond Zeist

Visie en spelregels algemeen

Visie moet helpen bij maken van keuzes voor individuele projecten in het gebied. Marktpartijen werken graag in partnerschap met de gemeente hieraan. De visie en spelregels moeten voldoende flexibiliteit bieden om tot oplossingen te komen in individuele projecten met bijvoorbeeld spelregels met een onder en bovengrens. Daarnaast moet er ruimte blijven als aantoonbaar een goed alternatief wordt geboden voor een spelregel.

Mobiliteit

• De kern van de opbrengst is dat de busverbinding als zeer waardevol wordt beschouwd.
• De auto bereikbaarheid van het gebied is belangrijk maar sluipverkeer moet beperkt worden. Een idee hiervoor is 30 km/u in het gebied introduceren. Hierdoor kan ook het wegprofiel rustiger ingericht worden (minder borden, minder stoplichten etc). Dit komt ten goede aan het woongenot en beperkt geluidsoverlast. Auto’s parkeren uit het zicht, liefst ondergronds. De vraag is wel of ondergronds parkeren financieel haalbaar is.
• De Dorpsstraat mist nu de Stichtse Lustwarande beleving. Verken de mogelijkheid om auto’s te mijden en hier een voetgangers-, fietsers- en bus straat van te maken.
• De ontsluiting van het gebied per fiets kan beter. De meeste aanwezigen zijn voorstander van wandelroutes die het gebied doorwaadbaar maken en het erfgoed beter beleefd kan worden. Hekken moeten verdwijnen zodat het (groen) beter toegankelijk wordt. Een enkeling noemt als risico dat dit ten koste gaat van de landschapsparken.

Groen en biodiversiteit

• Alle partijen zijn voorstander van behoud en waar mogelijk uitbreiding van groen. Groen geldt als vertrekpunt bij ruimtelijke ontwikkelingen.
• Het gaat naast kwantitatief groen ook om kwalitatief groen. Dus goed onderhouden, toegankelijk en biodivers. In de stijl van het groen kan gevarieerd worden van meer natuurlijk groen tot meer aangelegd parkgroen.
• De huidige waterstructuur kunnen we natuurvriendelijk maken.
• Het provinciale programma Groen Groeit Mee en de bossenstrategie kunnen bijdragen aan meer groen in het gebied en het toegankelijker maken ervan. Dit in combinatie met verdichting op bepaalde locaties zoals het stationsgebied.

Programma

• Het stationsgebied Driebergen-Zeist en PGGM-terrein lijken de meest logische plekken om relatief veel bebouwing toe te voegen. De zone hiertussen kan maar beperkte uitbreiding van bebouwing aan. Daar moet de focus liggen op vergroenen, herontwikkelen, biodiversiteit en recreatie.
• Het zou interessant zijn om verder te kijken dan woningbouw maar specifieke woonconcepten te bedenken die de Stichtse Lustwarande versterken. Bijvoorbeeld met sterke relatie buitenruimte, wonen in parken, collectieve parken.
• Enerzijds staat kwaliteit van bebouwing voorop in dit bijzondere gebied. Daarnaast is het ook wenselijk om goedkopere woningen te realiseren zodat alle doelgroepen in het gebied kunnen wonen. Dit kan gaan schuren.
• Bouwen tot de boomgrens lijkt goed passend te zijn als uitgangspunt. Hoe verder van de Lustwarande af zou er hogere bebouwing mogelijk moeten zijn.
• Gebouwen met een mix aan functies moeten mogelijk worden gemaakt en kan bijdragen aan de levendigheid maar ook flexibiliteit voor transformatie.

Het verslag is een aanvulling op de presentatie. Dit verslag is geen letterlijke verslaglegging maar geeft een beeld van wat besproken is.

Programma

1. Voorstelronde en openingswoord Wethouder Walter van Dijk (alleen in de avond)
2. Gemeente geeft een introductie op het project
3. Paul Meurs presenteert een kennismaking met het gebied
4. In gesprek over het gebied
5. Afronding

Aanwezige partijen:

Middag: gemeente Zeist, Steenhuis Meurs, Provincie Utrecht, Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden, Stichting Beter Zeist, Geheugen van Zeist, Werkgroep Natuurlijk Zeist-West, Zeister Historisch Genootschap, Stichting Milieuzorg Zeist, gemeente de Bilt, diverse experts en ervaringsdeskundigen.

Avond: gemeente Zeist, Steenhuis Meurs, Evangelische Broedergemeente Zeist, GAP2, Amvest, Dorpsboerderij, FIGI, Bewoners Belangen Dichterbij, Bewonersvereniging Hoge Dennen, VvE Beerschoten, Bewonersvereniging Nieuweroord, VvE Zeister Eng.

Openingswoord wethouder Walter van Dijk

Wethouder Walter van Dijk bespreekt de aanleiding van het project. De wethouder benadrukt dat de Stichtse Lustwarande een gebied is waar Zeist trots op is en we dit moeten behouden. Tegelijkertijd geeft hij aan dat er veel opgaves spelen in het gebied zoals voldoende werklocaties, woningbouw en bereikbaarheid. In dit project gaan we zoeken naar een juiste balans om deze opgaves een plek te geven in het gebied. Als gemeente weten we nu onvoldoende waar we naar toe willen met het gebied. Met de visie die we maken kunnen we dit beter in samenhang doen zodat we het gebied versterken.

Introductie op het project

Projectleider Thijs Aarden heeft een toelichting gegeven op het project. De presentatie wordt toegestuurd naar de aanwezigen. We zijn ons ervan bewust dat er in het verleden al veel nagedacht is over het gebied. De toegevoegde waarde van dit project is enerzijds het maken van een samenhangend verhaal o.b.v. alles wat al geschreven is in het verleden specifiek voor Zeist. Daar voegen we nu de lokale kennis aan toe. Daarnaast raken visies verouderd en is er nu behoefte aan een visie die antwoorden geeft hoe de opgaves van deze tijd in het gebied passen. Dit doen we vanuit de kwaliteiten van het gebied. Het moet koers en strategie bieden waar we heen willen met het gebied om vervolgens te kunnen bepalen welke initiatieven wel of niet passend zijn. Met hulp van spelregels kunnen we passende initiatieven dusdanig vormgeven dat ze bijdragen aan de samenhangende identiteit. De gemeente gaat op verzoek inzichtelijk maken wat al vastgestelde kaders zijn en projecten die al te ver gevorderd zijn waardoor ze niet meer ter discussie gesteld kunnen worden in de visie voor de Stichtse Lustwarande.

Het verhaal van Zeist – door Paul Meurs van Steenhuis Meurs

• Steenhuis Meurs is een bureau dat gespecialiseerd is in Erfgoed en Gebiedsontwikkeling. Het bureau heeft van de gemeente Zeist de opdracht gekregen voor het opstellen van een cultuurhistorisch verhaal over de Stichtse Lustwarande in Zeist, en vanuit daar een toekomstvisie en bijbehorende spelregels op te stellen.
• De bijeenkomsten vandaag draaien om input voor het vertrekpunt voor de toekomstvisie: Het Verhaal van de Stichtse Lustwarande.
• De presentatie wordt nagestuurd aan de aanwezigen.

In gesprek over het gebied

Aan diverse tafels zijn de aanwezigen in gesprek gegaan over het gebied. Dit gesprek ging o.a. over waar het Verhaal van de Stichtse Lustwarande en de visie zich op moet richten:

• Zeist en de Stichtse Lustwarande is een mix tussen stedelijkheid, dorpsgevoel en groen. Dat maakt het een uniek gebied: zowel groot, klein, groen als versteend.
• Aan de Stichtse Lustwarande wordt vooral het zicht op de monumentale gebouwen en het groen gewaardeerd. Ook recreatie in het groen is van groot belang en behoud dus ook het groen. De droge en natte grond als belangrijke basis voor het gebied. Het belang van de Grift en sprengen en de invloed van grondwaterstanden zijn besproken.
• Het gebied heeft veel kwaliteiten die de aanwezigen willen koesteren. Het gesprek ging over de verstedelijking en de balans tussen groen en bebouwing. Hoeveel bebouwing het gebied nog aan? En wat zijn goede en minder goede voorbeelden van bebouwing? Een sterke visie vanuit cultuurhistorie, architectuur, veel ruimte voor groen, biodiversiteit en water is noodzakelijk. Belangrijke waarden gaan verloren als we te veel bouwen. We moeten keuzes maken waar wel en niet bouwen. Tegelijkertijd is het gebied altijd aan verandering onderhevig geweest. Dit kun je ook juist als kwaliteit zien. Zeist heeft een groeiopgave en er zijn plekken nodig voor o.a. nieuwe generaties. Daar is ruimte nodig voor transformatie.
• Er worden zorgen geuit over gebrek aan eenheid in het gebied.
• Buiten de bebouwde kom valt het behoud van kwaliteit op de buitenplaatsen onder de verantwoordelijkheid van de provincie, binnen bebouwde kom niet. Dat kan de eenheid in het gebied tenietdoen.
• Hoe we de beleving van het gebied kunnen verbeteren is onderdeel van dit project. Een voorbeeld wordt gegeven ‘ontdekken door te onthekken.’ Er wordt een kans gezien om de gebieden in de Stichtse Lustwarande met elkaar te verbinden in de vorm van wandelroutes, informele wegen en groene structuur. Hoe kunnen individuele ontwikkelingen daaraan bijdragen? Zo ontstaat een park van de Bilt tot Driebergen. De mountainbike route op de Utrechtse Heuvelrug is hier een succesvol voorbeeld van het verbinden van routes over gronden van verschillende eigenaren.
• De publieke toegankelijkheid moet gewaarborgd worden door het vinden van manieren hoe verschillende modaliteiten zich door het gebied kunnen bewegen. De weg is al erg vol. De bereikbaarheid is ook van groot belang en moet niet verslechteren. Langzaam verkeer (fietser) zou verbeterd kunnen worden.